Ulgi

BILETY MIESIĘCZNE – WYKAZ DOKUMENTÓW

33% NAUCZYCIEL

Uprawnione są następujące osoby:

a) nauczyciele przedszkoli publicznych lub niepublicznych

b) nauczyciele szkól podstawowych, gimnazjów i szkól ponadgimnazjalnych – publicznych lub

niepublicznych o uprawnieniach szkól publicznych.

c) nauczyciele akademiccy

– na podstawie legitymacji służbowej nauczyciela lub nauczyciela akademickiego

37% NIEWIDOMY

Uprawnione są osoby niewidome, jeśli nie zostały uznane za osoby niezdolne do samodzielnej

egzystencji, /umiarkowany stopień niepełnosprawności dawniej II grupa inwalidzka/.

– dokument stwierdzający inwalidztwo, niezdolność do pracy albo niepełnosprawność z powodu

stanu narządu wzroku:

a) wypis z orzeczenia komisji lekarskiej (ZUS), wojskowej komisji lekarskiej, komisji podległej

MSWiA

b) wypis z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS albo rzeczoznawcy KRUS

c) legitymacja osoby niepełnosprawnej wystawiona przez uprawniony organ

d) legitymacja emeryta – rencisty wojskowego lub policyjnego

e) zaświadczenie ZUS lub KRUS potwierdzające zaliczanie do II lub III grupy inwalidzkiej

49% UCZEŃ

Uprawnione są :

a) dzieci i młodzież w okresie od rozpoczęcia obowiązkowego rocznego przygotowania

przedszkolnego do czasu ukończenia szkoły ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej

publicznej, lub niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej, nie dłużej niż do ukończenia 24

roku życia, na podstawie zaświadczenia o spełnianiu obowiązkowego rocznego przygotowania

przedszkolnego wydanego przez dyrekcję szkoły lub przedszkola

– na podstawie legitymacji szkolnej.

b) słuchacze kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów językowych języków obcych do

ukończenia 26 roku życia

– na podstawie legitymacji słuchacza kolegium.

W/w dokumenty okazuje się wraz z dowodem osobistym lub innym dokumentem

umożliwiającym stwierdzenie wieku, jeżeli nie jest on określony w poszczególnych

legitymacjach.

51% STUDENT

Uprawnieni są studenci do ukończenia 26 roku życia

– na podstawie legitymacji studenckiej. Osobom, które ukończyły studia pierwszego stopnia,

przysługuje to prawo do dnia 31 października roku, w którym te studia ukończyły.

51% DOKTORANCI

Uprawnieni są doktoranci do ukończenia 35 roku życia.

– dokumentem poświadczającym powyższe uprawnienia do ulgi jest „Legitymacja Doktoranta”.

78% DZIECKO NIEPEŁNOSPRAWNE

Uprawnione są następujące osoby:

a) dzieci i młodzież dotknięte inwalidztwem lub niepełnosprawne w wieku do 24 lat

– na podstawie dokumentu poświadczającego prawo do korzystania z ulgi.

b) studenci dotknięci inwalidztwem lub niepełnosprawni do ukończenia 26 roku życia

bez względu na stopień niepełnosprawności

Uprawnienie to obejmuje wyłącznie przejazdy z miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu do

przedszkola, szkoły, szkoły wyższej, placówki opiekuńczo-wych. ,placówek oświatowo-wych.,

specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, specjalnego ośrodka wychowawczego, ośrodka

umożliwiającego dzieciom i młodzieży spełnianie obowiązku szkolnego i obowiązku nauki,

ośrodka rehabilitacyjno – wychowawczego, Domu Pomocy Społecznej, ośrodka wsparcia, zakładu

opieki zdrowotnej, poradni psychologiczno-pedagogicznej, a także na turnus rehabilitacyjny i z

powrotem.

Dokument potwierdzający uprawnienie do przejazdu ulgowego:

1. Dla uczęszczających do przedszkola, szkoły, szkoły wyższej lub innej placówki (ośrodka)

oświatowego:

a. legitymacja przedszkolna dla dziecka niepełnosprawnego

b. legitymacja szkolna dla uczniów dotkniętych inwalidztwem lub niepełnosprawnego

c. legitymacja szkolna lub studencka wraz z jednym z dokumentów wymienionych w pkt. 2.

2. Dla nie uczęszczających do szkoły:

a) duplikat zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia dziecka dla ustalenia do zasiłku

pielęgnacyjnego

b) legitymacja osoby niepełnosprawnej lub niepełnosprawnej która ukończyła 16 lat, wystawiona

przez uprawniony organ.

c) Wypis z orzeczenia komisji lekarskiej ds. inwalidztwa i zatrudnienia o zaliczeniu do jednej z

grup inwalidzkiej

d) Wypis z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do samodzielnej

egzystencji lub o całkowite lub częściowej niezdolności do pracy.

Przy przejazdach do i z jednostek udzielających świadczeń zdrowotnych albo pomocy społecznej

oraz organizujących turnusy rehabilitacyjne oprócz dokumentów, o których mowa w pkt. 1 i 2

wymagane jest zaświadczenie (zawiadomienie, skierowanie)określające:

– termin i miejsce badania, leczenia, konsultacji, zajęć rehabilitacyjnych albo pobytu w Ośrodku

Wsparcia, lub Domu Pomocy Społecznej.

– potwierdzenie stawienia się na badania, konsultacje, zajęcia rehabilitacyjne, zajęcia

terapeutyczne.

93% NIEWIDOMY niezdolny do samodzielnej egzystencji

Uprawnione są osoby niewidome uznane za niezdolne do samodzielnej egzystencji, /znaczny

stopień niepełnosprawności, dawniej I grupa inwalidzka/.

– dokument potwierdzający uprawnienie do przejazdu ulgowego:

a) dokument stwierdzający inwalidztwo, niezdolność do pracy albo niepełnosprawność z powodu

stanu narządu wzroku:

b) wypis z orzeczenia komisji lekarskiej (ZUS), wojskowej komisji lekarskiej, komisji podległej

MSWiA

c) wypis z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS albo rzeczoznawcy KRUS

d) legitymacja osoby niepełnosprawnej wystawiona przez uprawniony organ

e) legitymacja emeryta – rencisty wojskowego lub policyjnego

f) zaświadczenie ZUS lub KRUS potwierdzające zaliczanie do I grupy inwalidzkiej

BILETY JEDNORAZOWE – WYKAZ DOKUMENTÓW

37% WETERAN INWALIDA

Uprawnieni są weterani poszkodowani, pobierający rentę inwalidzką z tytułu urazów lub chorób

powstałych w związku z udziałem w działaniach poza granicami państwa.

-dokumentami potwierdzającymi prawo do korzystania z uprawnienia jest legitymacja weterana

poszkodowanego wraz z legitymacją emeryta – rencisty/ od 30 marzec 2012 roku /

37% INWALIDA WOJENNY

Uprawnieni są :

a) inwalida wojenny

b) inwalida wojskowy

zaliczani do innej niż I grupa inwalidów, o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy

– na podstawie

a) legitymacji inwalidy wojennego / wojskowego z wpisem o zaliczeniu do II lub III grupy inwalidy.

b) legitymacja osoby represjonowanej z w/w wpisem.

37% DZIECKO 4 – 5 LAT

Uprawnione są dzieci w wieku powyżej 4 lat do rozpoczęcia odbywania obowiązkowego rocznego

przygotowania przedszkolnego

– na podstawie:

a) dokumentu stwierdzającego wiek dziecka

b) zaświadczenia o odroczeniu spełniania obowiązku szkolnego wydanego przez szkołę

c) legitymacji przedszkolnej dla dziecka niepełnosprawnego

37% NIEWIDOMY

Uprawnione są osoby niewidome z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (zaliczani do

dawnej II grupy inwalidzkiej, uznane za całkowicie niezdolne do pracy) jeśli nie zostały uznane za

niezdolne do samodzielnej egzystencji.

– na podstawie : „Dokumenty poświadczające prawo do korzystania z ulg” – pkt.2.

49% OSOBA NIESAMODZIELNA

Uprawnione są osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji, całkowicie niezdolne do pracy i

samodzielnej egzystencji w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z FUS albo

posiadające znaczny stopień niepełnosprawności bądź inwalidzi I grupy.

– na podstawie : „Dokumenty poświadczające prawo do korzystania z ulgi” – pkt.1.

51% KOMBATANT

Uprawnieni są Kombatanci i inne osoby uprawnione wymienione w Ustawie o Kombatantach na

podstawie zaświadczenia wydanego przez Urząd do spraw Kombatantów i Osób

Represjonowanych

– z aktualnym wpisem o przysługującym uprawnieniu do ulgi.

78% DZIECKO DO 4 LAT– osobne miejsce

– na podstawie dokumentu stwierdzającego wiek dziecka.

78% DZIECKO NIEPEŁNOSPRAWNE

Uprawnione są dzieci i młodzież dotknięte inwalidztwem lub niepełnosprawna w wieku do 24 roku

życia i studenci do 26 roku życia /bez względu na stopień niepełnosprawności/.

Uprawnienie to obejmuje wyłącznie przejazd z miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu do

przedszkola, szkoły, szkoły wyższej, placówki opiekuńczo- wychowawczej, placówek oświatowo –

wych., specjalnego ośrodka wychowawczego, ośrodka umożliwiającego dzieciom i młodzieży

spełnienie obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, ośrodka rehabilitacyjno-wych., domu pomocy

społ., ośrodka wsparcia, zakładów opieki zdrowotnej, poradni psych.-pedagog., a także na turnus

rehabilitacyjny i z powrotem.

– na podstawie : „Dokumenty poświadczające prawo do korzystania z ulgowych przejazdów”

– pkt.4.

78% OPIEKUN DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO

uprawnieni są :

– jedno z rodziców lub opiekun dzieci i młodzieży dotkniętych inwalidztwem lub

niepełnosprawnych.

Uprawnienie to obejmuje przejazdy j.w. /Dziecko niepełnosprawne/

– na podstawie : „Dokumenty poświadczające prawo do korzystania z ulgowych przejazdów”

– pkt.5.

78% INWALIDA WOJENNY I GRUPY

Uprawnieni są :

a) Inwalida wojenny zaliczany do I grupy inwalidzkiej

b) Inwalida wojskowy zaliczany do I grupy inwalidzkiej

– na podstawie Książeczki inwalidy wojennego / wojskowego z wpisem o zaliczeniu do I grupy

inwalidzkiej lub o

całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji

78% STRAŻ GRANICZNA – SŁUŻBA

Uprawnieni są umundurowani funkcjonariusze Straży Graniczne w czasie wykonywania czynności

służbowych związanych z ochroną granicy państwowej, a także w czasie konwojowania osób

zatrzymanych, służby patrolowej oraz wyk. czynności związanych z kontrolą ruchu granicznego

– na podstawie legitymacji służbowej oraz zaświadczenia o wykonywaniu określonych czynności

służbowych, zawierających podstawę prawną korzystania z ulgi, wystawionych przez Komendanta

Głównego Straży Granicznej lub właściwego komendanta oddziału Straży Granicznej lub

komendanta placówki Straży Granicznej.

78% CELNIK – SŁUŻBA

Uprawnieni są funkcjonariusze celni w czasie wykonywania czynności służbowych kontroli celnej

w ruchu granicznym,

– na postawie legitymacji służbowej oraz zaświadczenia o wykonywania o wykonywaniu tych

czynności, zawierającego podstawę prawną do korzystania z ulgi, wystawionego przez

właściwego ministra ds. finansów publicznych, dyrektora izby celnej lub właściwego naczelnika

urzędu celnego.

78% POLICJANT – SŁUŻBA

Uprawnieni są umundurowani policjanci w czasie konwojowania osób zatrzymanych lub

chronionego mienia, przewożenia poczty specjalnej, służby patrolowej oraz udzielania pomocy lub

asystowania przy czynnościach organów egzekucyjnych

– na postawie legitymacji służbowej oraz zaświadczenia o wykonywania o wykonywaniu

określonych czynności służbowych, zawierającego podstawę prawną korzystania z ulgi,

wystawionego przez Komendanta Głównego Policji lub komendanta wojewódzkiego ,

powiatowego lub rejonowego policji.

78% ŻOŁNIERZ ŻANDARMERII WOJSKOWEJ

Uprawnieni są Żołnierze Żandarmerii Wojskowej oraz wojskowych organów porządkowych

wykonujący czynności urzędowe patrolowania i inne czynności służbowe w środkach transportu

zbiorowego

– na podstawie legitymacji służbowej oraz zaświadczenia o wykonywaniu określonych czynności

służbowych, zawierającego podstawę prawną korzystania z ulgi, wystawionego przez

Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej.

78% ŻOŁNIERZ NIEZAWODOWY

Uprawnieni są żołnierze odbywający niezawodową służbę wojskową z wyjątkiem służby okresowe

i nadterminowej oraz osoby spełniające obowiązek tej służby w formach równorzędnych

– na podstawie wojskowego dokumentu osobistego /książeczki wojskowej/ z aktualnym wpisem o

odbywaniu niezawodowej służby wojskowej.

78% NIEWIDOME OFIARY DZIAŁAŃ WOJENNYCH

Uprawnione są cywilne niewidome ofiary działań wojennych uznane za osoby niezdolne do

samodzielnej egzystencji

– na podstawie legitymacji cywilnej niewidomej ofiary działań wojennych wystawionej przez organ

rentowy.

93% NIEWIDOMY NIEZDOLNY DO SAMODZIELNEJ EGZYSTENCJI

Uprawnione są osoby niewidome ze znacznym stopniem niepełnosprawności ( zaliczane do

dawnej I grupy inwalidzkiej, uznane za całkowicie niezdolne do pracy i do samodzielnej

egzystencji lub uznane za niezdolne do samodzielnej egzystencji).

– na podstawie : „Dokumenty poświadczające prawo do korzystania z ulg” – pkt.1.

95% PRZEWODNIK INWALIDY WOJENNEGO I GRUPY

Uprawniony jest przewodnik / osoba pełnoletnia/ towarzyszący w podróży inwalidzie wojennemu /

wojskowemu zaliczonemu do I grupy inwalidzkiej,

– na podstawie dokumentu inwalidy wojennego / wojskowego I grupy.

95% PRZEWODNIK OSÓB NIEWIDOMYCH

Uprawniony jest przewodnik lub opiekun towarzyszący w podróży osobie niewidomej.

/osoba, która ukończyła 13 lat/

– na podstawie : „Dokumenty poświadczające prawo do korzystania z ulg” – pkt. 1,2.

95% OPIEKUN OSOBY NIESAMODZIELNEJ

Uprawniony jest opiekun towarzyszący w podróży osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji,

osobie niezdolnej do pracy i samodzielnej egzystencji w rozumieniu przepisów o emeryturach i

rentach z FUS albo posiadające znaczny

stopień niepełnosprawności, bądź inwalidów I grupy.

– na podstawie dokumentów osoby niesamodzielnej: „Dokumenty poświadczające prawo do

korzystania z ulgi” – pkt.1.

100% STRAŻ GRANICZNA – OCHRONA SZLAKÓW KOMUNIKACYJNYCH

Uprawnieni są funkcjonariusze Straży Granicznej w czasie wykonywania czynności służbowych

związanych z ochroną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej szlaków komunikacyjnych o

szczególnym znaczeniu międzynarodowym

przed przestępczością, której zwalczanie należy do właściwości Straży Granicznej

– na podstawie legitymacji służbowej oraz zaświadczenia o wykonywaniu określonych czynności

służbowych,

zawierających podstawę prawną korzystania z ulgi, wystawionych przez Komendanta Głównego

Straży

Granicznej lub właściwego komendanta oddziału Straży Granicznej lub komendanta placówki

Straży Granicznej.

100% SENATOROWIE I POSŁOWIE

Uprawnieni są posłowie i Senatorowie Rzeczypospolitej

Polskiej

– na podstawie legitymacji senatorskiej lub poselskiej.

100% DZIECKO DO 4 LAT BEZ MIEJSCA SIEDZĄCEGO

Uprawnione są dzieci do lat 4, pod warunkiem niekorzystania przez dziecko z oddzielnego miejsca

do siedzenia.

„DOKUMENTY POŚWIADCZAJĄCE PRAWO

DO KORZYSTANIA Z ULGOWYCH PRZEJAZDÓW”.

1. Osoby zaliczane do znacznego stopnia niepełnosprawności

/dawniej do I grupa inwalidzka/ : osoby uznane za całkowicie niezdolne do pracy i do samodzielnej

egzystencji lub zdolne do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, lub uznane za niezdolne do

samodzielnej egzystencji. Osoby wymagające w celu pełnienia ról społecznych stałej lub długotrwałej

opieki i pomocy innych osób.

a) wypis z treści orzeczenia komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia stwierdzający zaliczenie

do I grupy inwalidów

b) wypis z treści orzeczenia: wojskowej komisji lekarskiej, komisji lekarskiej podległej Ministrowi Spraw

Wewnętrznych i Administracji albo Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego albo Szefowi Agencji

Wywiadu, stwierdzający zaliczenie do I grupy inwalidztwa.

c) orzeczenie lekarza orzecznika ZUS albo wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS stwierdzające

całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji albo niezdolność do

samodzielnej egzystencji

d) orzeczenie komisji lekarskiej ZUS stwierdzające całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność

do samodzielnej egzystencji albo niezdolność do samodzielnej egzystencji

e) zaświadczenie ZUS, stwierdzające zaliczenie wyrokiem sądu do I grupy inwalidów bądź uznanie

niezdolności do samodzielnej egzystencji

f) wypis z treści orzeczenia lekarza rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS),

stwierdzające niezdolność do samodzielnej egzystencji

g) wypis z treści orzeczenia komisji lekarskiej KRUS, stwierdzający niezdolność do samodzielnej

egzystencji

h) zaświadczenie KRUS, stwierdzające zaliczenie wyrokiem sądu do I grupy inwalidów bądź uznanie

niezdolności do samodzielnej egzystencji

i) legitymacja emeryta – rencisty wojskowego wydana przez właściwy organ emerytalny podległy Ministrowi

Obrony Narodowej, z wpisem o zaliczeniu do I grupy inwalidztwa

j) legitymacja emeryta – rencisty policyjnego wydana przez właściwy organ emerytalny podległy

odpowiednio ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, Ministrowi Sprawiedliwości albo Ministrowi

Obrony Narodowej, z wpisem o zaliczeniu di I grupy inwalidztwa lub stwierdzającym niezdolność do

samodzielnej egzystencji

k) legitymacja osoby niepełnosprawnej, stwierdzająca znaczny stopień niepełnosprawności, wystawiona

przez uprawniony organ.

Dokumenty o których mowa w pkt. a – h oraz j, okazuje się z dowodem osobistym lub innym dokumentem

umożliwiającym potwierdzenie tożsamości osoby uprawnionej.

2. Osoby zaliczane do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności

/dawniej II grupa inwalidzka/ : osoby uznane za niezdolne do pracy lub zdolne do pracy

jedynie w

warunkach pracy chronionej lub wymagające czasowej albo częściowej pomocy innych

osób w celu

pełnienia ról społecznych.

– dokumenty o których mowa powyżej (pkt.1.) stwierdzające całkowitą niezdolność do pracy albo inwalidztwo II

grupy, z powodu stanu narządu wzroku .

– legitymacja osoby niepełnosprawnej, stwierdzająca umiarkowany stopień niepełnosprawności

z powodu stanu narządu wzroku lub oznaczona symbolem przyczyny niepełnosprawności 04-O

lub „O” – przed 2003 rokiem, wystawiona przez odpowiedni organ.

3. Przewodnik osoby niewidomej lub pies – przewodnik

Jeden z wymienionych wyżej (pkt.1 lub pkt.2) dokumentów osoby niewidomej, która korzysta z pomocy

przewodnika lub psa – przewodnika.

4. Dzieci, młodzież, studenci niepełnosprawni:

a) dla dzieci młodzieży uczęszczających do przedszkola, szkoły, szkoły wyższej albo ośrodka lub

placówki o charakterze oświatowym:

– legitymacja przedszkolna dla dziecka niepełnosprawnego – wzór MENiSII/181/2 – /leg. Szkoły Specjalnej/

– legitymacja szkolna dla uczniów dotkniętych inwalidztwem lub niepełnosprawnych – wzór MENiS/II/182/2 –

/leg. Szk. Specj./.

– legitymacja szkolna – wzór MENiS-II/180/2 – /leg. norm. Szkolna/, lub studencka wraz z jednym z

dokumentów wymienionych niżej /pkt. b/

b) dla dzieci i młodzieży nie uczęszczających do przedszkola, szkoły, szkoły wyższej albo ośrodka

lub placówki o charakterze oświatowym:

– legitymacja osoby niepełnosprawnej, która nie ukończyła 16 roku życia, wystawiona przez uprawniony organ.

– legitymacja osoby niepełnosprawnej, wystawiona przez uprawniony organ

– wypis z treści orzeczenia komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, stwierdzający zaliczenie do

jednej z grup inwalidzkich.

– wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, stwierdzający częściową niezdolność do pracy, całkowitą

niezdolność do pracy albo całkowitą niezdolność do pracy i do samodzielnej egzystencji albo niezdolność do

samodzielnej egzystencji.

– orzeczenie komisji lekarskiej ZUS, stwierdzające częściową niezdolność do pracy, całkowitą niezdolność do

pracy albo całkowitą niezdolność do pracy i do samodzielnej egzystencji albo niezdolność do samodzielnej

egzystencji.

Przy przejazdach do i z jednostek udzielających świadczeń zdrowotnych albo pomocy społeczne bądź

organizujących turnusy rehabilitacyjne, wraz z jednym z dokumentów, o których mowa wyżej,

wymagane jest zaświadczenie (zawiadomienie, skierowanie) określające odpowiednio:

– termin i miejsce badania, leczenia, konsultacji, zajęć rehabilitacyjnych, zajęć terapeutycznych albo pobytu w

ośrodku wsparcia, domu pomocy społecznej lub na turnusie rehabilitacyjnym.

– Potwierdzenie stawienia się na badania, konsultację, zajęcia rehabilitacyjne, zajęcia terapeutyczne.

5. Uprawnienia jednego z rodziców lub opiekuna dzieci i młodzieży oraz studentów

dotkniętych

inwalidztwem lub niepełnosprawnych, poświadczają :

– dokumenty dziecka określone powyżej ( w pkt. 4 ) – jeżeli przejazd odbywany jest wraz z dzieckiem

– zaświadczenie wydane przez przedszkole, szkołę, szkołę wyższą, ośrodek lub placówkę o charakterze

oświatowym albo placówkę opiekuńczo – wychowawczą (wg. określonego wzoru) albo zaświadczenie,

zawiadomienie, skierowanie (stwierdzające termin i miejsce badania, leczenia, konsultacji, zajęć

rehabilitacyjnych, zajęć terapeutycznych albo pobytu w ośrodku wsparcia, potwierdzające stawienie się na

badania, konsultację, zajęcia rehabilitacyjne, zajęcia terapeutyczne) – jeżeli przejazd odbywany jest po

dziecko lub po jego odwiezieniu.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra infrastruktury z dnia 25 października 2002 w sprawie rodzajów dokumentów

poświadczających uprawnienia do korzystania z ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu

zbiorowego (Dz.U.nr 179 poz.1495, z późn. zm) § 3-5, 7 i 8.